ĐIỂM MỚI VÀ NHỮNG NỘI DUNG CỐT LÕI CỦA LUẬT TIẾP CẬN THÔNG TIN NĂM 2026 NGƯỜI DÂN CẦN BIẾT
Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026). Đây là văn bản pháp lý quan trọng bảo đảm quyền được biết, quyền giám sát của người dân đối với hoạt động của chính quyền địa phương và các đơn vị sự nghiệp công lập.
Để giúp bà con Nhân dân và các tổ chức trên địa bàn phường nắm rõ rights (quyền) và phương thức thực hiện, UBND phường xin giới thiệu những nội dung trọng tâm của Luật như sau:
1. NGUYÊN TẮC BẢO ĐẢM QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN
Bình đẳng và hỗ trợ: Mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử. Người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người ở khu vực khó khăn được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi nhất khi tìm kiếm thông tin.
Chính xác, kịp thời và chuyển đổi số: Thông tin cung cấp phải đầy đủ, chính xác; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin trên môi trường số (Zalo, Website, Cổng Dịch vụ công).
Minh bạch nhưng tuân thủ pháp luật: Việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin không được xâm phạm lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
2. PHÂN LOẠI THÔNG TIN: NHỮNG GÌ ĐƯỢC VÀ KHÔNG ĐƯỢC TIẾP CẬN
Thông tin Không được tiếp cận (Điều 15):
Thông tin thuộc Bí mật nhà nước (khi chưa giải mật).
Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, dữ liệu cá nhân (trừ trường hợp được sự đồng ý).
Bí mật kinh doanh (trừ trường hợp chủ sở hữu đồng ý).
Thông tin nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng.
Thông tin cuộc họp nội bộ, tài liệu soạn thảo cho công việc nội bộ cơ quan.
Thông tin Bắt buộc phải công khai (Điều 17):
Văn bản quy phạm pháp luật; thủ tục hành chính, quy trình giải quyết công việc.
Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước; các khoản hỗ trợ trực tiếp cho người dân.
Thông tin về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Kế hoạch chuyển đổi số; danh mục dịch vụ công trực tuyến.
Thông tin chất lượng môi trường, an toàn thực phẩm, danh sách các cơ sở khám chữa bệnh, giáo dục trên địa bàn.
3. HAI PHƯƠNG THỨC TIẾP CẬN THÔNG TIN CỦA CÔNG DÂN
Bà con Nhân dân có thể thực hiện quyền tiếp cận thông tin qua 02 hình thức chính:
Phương thức 1: Tự do tiếp cận thông tin công khai
Người dân chủ động tra cứu trên Trang thông tin điện tử phường, Bảng tin niêm yết tại trụ sở UBND phường hoặc Nhà văn hóa các khu phố, các kênh mạng xã hội chính thức (Zalo OA, Fanpage) và trên loa truyền thanh phường.
Phương thức 2: Yêu cầu cơ quan nhà nước cung cấp thông tin
Đối với các thông tin chưa công khai hoặc thuộc diện cung cấp theo yêu cầu, người dân có thể: Nộp yêu cầu trực tiếp tại UBND phường, gửi qua bưu chính, gửi qua mạng Internet (Email, Cổng dịch vụ công quốc gia, Trang thông tin điện tử).
4. THỜI HẠN VÀ CHI PHÍ GIẢI QUYẾT YÊU CẦU CUNG CẤP THÔNG TIN
Về thời hạn: Chậm nhất 12 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, UBND phường sẽ cung cấp thông tin cho công dân (Trường hợp phức tạp có thể gia hạn thêm tối đa 12 ngày và có thông báo bằng văn bản).
Về chi phí: Công dân được cung cấp thông tin hoàn toàn miễn phí (không phải trả phí, lệ phí). Người yêu cầu chỉ phải thanh toán chi phí thực tế in, sao, chụp hoặc gửi bưu chính (nếu có).
5. CÁC HÀNH VI BỊ CẤM NGHIÊM VÀ XỬ LÝ VI PHẠM
Nghiêm cấm: Cố ý cung cấp thông tin sai lệch; hủy hoại hoặc làm giả thông tin; lợi dụng tiếp cận thông tin để chống phá Nhà nước, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc phát tán dữ liệu cá nhân trái phép.
Xử lý: Cá nhân, tổ chức vi phạm tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật, phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.
UBND phường khuyến khích toàn thể Nhân dân trên địa bàn chủ động tìm hiểu, thực hiện đúng các quy định của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và tham gia đóng góp xây dựng chính quyền ngày càng minh bạch, hiệu quả!
Tô Đào Thanh Quí :chuyên viên VP HĐND &UBND
Chi tiết xem dưới đây!
